Vier jaar 'speciale militaire operatie': Denis Gonchar, de Russische ambassadeur, verdedigt zijn thuisland - 'Het enige wat wij in Rusland willen, is vrede. Wij zijn niet het probleem'
Op 22 februari zijn de gevechten tussen Rusland en Oekraïne hun vierde jaar ingegaan. Honderdduizenden doden zijn er al gevallen, maar volledig in lijn met het Kremlin weigert Denis Gonchar (52), sinds augustus 2025 de Russische ambassadeur in België, nog altijd halsstarrig om over een oorlog te spreken. 'Nogmaals: Rusland is Oekraïne níét binnengevallen. Het is een speciale militaire operatie, louter uit zelfverdediging.'
HUMO De betrekkingen tussen Rusland en de EU zijn historisch slecht. Hoe ervaart u uw werk als ambassadeur?
DENIS GONCHAR Mensen zijn vaak wijzer dan politici. Waar ik ook kom, op officiële ontmoetingen, in musea en parken of zelfs tijdens het winkelen: als mensen vragen waar ik vandaan kom en ik zeg dat ik de Russische ambassadeur ben, zijn de reacties in 99 procent van de gevallen positief. Veel Belgen vertellen me dat ze goede betrekkingen met Rusland willen, dat ze handel en uitwisseling waarderen. Ze benadrukken de rijke Russische cultuur en zeggen dat ze grote culturele evenementen missen: concerten, balletvoorstellingen, optredens van klassieke musici.
We proberen activiteiten te organiseren via het Russisch Huis (cultureel en wetenschappelijk centrum verbonden aan de ambassade, red.), maar we kunnen niet, zoals vroeger, duizenden mensen uitnodigen tijdens grote tournees van beroemde Russische ballet- of klassiekemuziekgezelschappen. Sinds 2022 hebben de Belgische autoriteiten alle culturele en educatieve uitwisselingen tussen onze landen afgewezen. Er zijn visumproblemen, zelfs voor Russische artiesten en musici die niet op een sanctielijst staan. Uit angst voor politieke controverse zijn veel Belgische organisatoren terughoudend om Russische partners uit te nodigen. Ondanks alle moeilijkheden proberen we te behouden wat er nog resteert van onze bilaterale relaties, en blijven we verschillende initiatieven ontwikkelen.
HUMO Europese peilingen tonen wel aan dat het wantrouwen tegenover Rusland groot is.
GONCHAR Mijn indruk baseer ik op directe gesprekken met mensen hier in België. Ik merk dat veel Belgen niet alleen economische en culturele banden willen herstellen, maar ook begrip tonen voor het officiële standpunt van Rusland en van onze president, Vladimir Poetin. Hij is populair. Ondanks alle propaganda ontvangen we veel positieve reacties. Ik wil benadrukken dat Rusland niet de partij is die escaleert of de confrontatie zoekt. Wij willen normale internationale betrekkingen met alle landen.
HUMO Toch heeft HUMO's angstenquête onlangs aangetoond dat veel Vlamingen bang zijn voor uw president.
GONCHAR Die angst is volkomen ongegrond. President Poetin en minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov hebben herhaaldelijk verklaard dat Rusland geen plannen heeft om NAVO-landen aan te vallen. Meer nog: Rusland heeft aan de NAVO en het Westen voorgesteld om formeel wederzijdse veiligheidsgaranties vast te leggen, inclusief een verbintenis om elkaar niet aan te vallen. We hebben geen antwoord ontvangen. Binnen de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, red.) is er een specifiek forum voor veiligheidscoördinatie over politiek-militaire kwesties, onze delegatie heeft daar een soortgelijk voorstel gedaan. Opnieuw geen antwoord. Dus vraag ik: als mensen echt bang zijn voor een Russische aanval, waarom tekenen we dan geen document met wederzijdse garanties om elkaar niet aan te vallen?
HUMO Critici zouden zeggen dat vertrouwen niet alleen wordt opgebouwd met documenten, maar ook met daden. Ze wijzen op de gruwel in Oekraïne als reden voor hun wantrouwen.
GONCHAR Wat wij zien, is dat al onze voorstellen en initiatieven opzettelijk worden genegeerd door de NAVO-leiding. Tegelijkertijd wordt het publiek bang gemaakt met wat men 'de Russische dreiging' noemt, die wordt gebruikt om verdere militarisering, een wapenwedloop en escalatie te rechtvaardigen. De NAVO-landen hebben in 2025 samen 1,59 biljoen dollar aan defensie besteed, meer dan alle andere landen ter wereld bij elkaar. Het beleid van de NAVO tegenover Rusland is zeer agressief en confronterend. Ze blijven niet alleen de bevolking angst aanjagen over een vermeende Russische aanval, ze spreken nu ook over mogelijke preventieve aanvallen tegen Rusland. Dat is absurd en gevaarlijk.
HUMO Westerse leiders zeggen het tegenovergestelde: dat Rusland de veiligheid in Europa ondermijnt en dat de uitbreiding van de NAVO een reactie is op de Russische dreiging. Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, zei onlangs in Berlijn: 'Wij zijn het volgende doelwit van Rusland.'
GONCHAR Nee. Het is niet Rusland dat de NAVO of Europa bedreigt, wij zien net almaar meer agressieve stappen vanuit het Westen. Rusland heeft geen vijandige acties tegen het Westen geïnitieerd, alle sancties zijn door het Westen ingesteld. Militaire stappen, waaronder de uitbreiding van de NAVO naar de grenzen van Rusland, de inzet van offensieve wapensystemen en Amerikaanse bewapeningen in Europa, zijn beslissingen van westerse landen. Het Westen militariseert alle delen van het Euro-Atlantische en Euraziatische continent: de Baltische regio, Oost-Europa aan de grens met Rusland, en nu ook het Noordpoolgebied. Dat is gevaarlijk en betreurenswaardig.