Waarom zij helaas geen dubbelinterview geven

Ze hebben elkaar nog nooit ontmoet en zijn het grondig met elkaar oneens. Deze week bereikte hun dispuut een hoogtepunt. Wat is er aan de hand tussen jihadonderzoeker Montasser AlDe'emeh en activist Dyab Abou Jahjah?

Het gaat er bij momenten heftig aan toe. Op sociale media, dan toch. Want een echt debat, dat is er nog niet van gekomen. Woensdag hadden ze normaal gesproken eindelijk oog in oog moeten zitten in het Nederlandse praatprogramma Pauw. Meteen nadat hij een telefoontje van de redactie had gekregen, kondigde Dyab Abou Jahjah dat al aan op Twitter: "Zeker kijken vanavond!" Alleen had de Pauw-redactie Montasser AlDe'emeh op dat moment nog niet te pakken. En toen ze hem wel aan de lijn kregen, had Pauw al besloten dat het niet meer zou doorgaan. "En nu doet Abou Jahjah alsof ik bang ben om met hem te debatteren", zegt AlDe'emeh. "Wat flauwekul is. Ik ben altijd bereid geweest om een dubbelinterview met hem te geven. Maar dat wilde hij dan weer niet."

"Klopt", geeft Abou Jahjah toe. "Ik gun hem geen dubbelinterview. Maar een confrontatie voor publiek of op televisie: met alle plezier. Organiseer het maar, ik zal er zijn."

"Ik ook", zegt AlDe'emeh desgevraagd. "Natuurlijk ga ik dat debat niet uit de weg."

In afwachting van een Vlaamse televisiezender die niet bang is van verbaal vuurwerk, of een nieuwe poging van Pauw, verdient één vraag nu alvast een antwoord: waar komt de vijandigheid tussen activist Abou Jahjah en jihadonderzoekerAlDe'emeh vandaan? Want dat ze elkaar niet sparen, is duidelijk. In een interview met de Vlaams-nationalistische website Doorbraak.be zei AlDe'emeh in 2014 al dat we moeten stoppen met luisteren naar Abou Jahjah. "Ik roep de allochtonen op om op te houden met die slachtofferrol op te nemen", zei hij. "Dat is zwak. Wij zijn mensen die hier leven omdat onze grootouders of ouders destijds beslisten om hier te leven. Als we nu het slachtoffer gaan spelen, dan ontwikkelen we niet tot trotse medeburgers."

Die oproep kan er niet in bij Abou Jahjah: "Iemand die beweert dat je in België je kansen maar moet grijpen om succes te hebben, kan ik niet ernstig nemen."

Sp.a versus N-VA

Op het eerste gezicht lijkt deze discussie een kwestie van links tegen rechts. Abou Jahjah is activist bij Mouvement X. Hij blijft wijzen op achterstelling, racisme en discriminatie, en daagt het beleid constant uit. Gemeenschapsdenken vindt hij "gevaarlijk", en daarom pleit hij voor een verhaal van burgerschap.

"Zonder het communautaristische beleid en discours van de voorbije dertig jaar zou de 'moslimgemeenschap' vandaag niet bestaan en zouden we vaker spreken van moslimburgers", schreef hij gisteren in De Standaard. "De zelfkastijdingsprofeten zijn dus geen zelfcritici, ze zijn bouwers van getto's, net zoals de absolute verdedigers van de afgebakende wij-zij-karikatuur."

AlDe'emeh is jihadexpert. Hij onderzoekt voor zijn doctoraat de ideologie van IS, onder meer door veldonderzoek te doen en contact te houden met geradicaliseerde moslims. Hij wil het beleid graag helpen om jongeren op het goede spoor te houden.

In zijn centrum in Molenbeek begeleidt AlDe'emeh verschillende leerlingen uit Brusselse scholen die dreigen te radicaliseren. Hij wijst niet alleen op de achterstelling, maar ook op de verantwoordelijkheid van de islamitische gemeenschap zelf. Op Knack.be schreef hij onlangs een brief "aan de hypocriete moslim", waarin onder meer te lezen stond: "Als we vandaag vaststellen dat jongeren die naar onze scholen zijn geweest zich tussen hun medeburgers opblazen, dan kunnen we alleen maar concluderen dat de gemeenschap waartoe die jongeren behoren gefaald heeft. Niet de overheid."

Abou Jahjah reageerde meteen met de mededeling dat AlDe'emeh "de mannelijke Zuhal Demir" was geworden, dat hij "de individuele autonomie van een burger tegenover zijn gemeenschap versmacht". "AlDe'emeh bakt zoete broodjes met de N-VA", voegt Abou Jahjah daar telefonisch aan toe. "Hij valt ook voortdurend de socialisten aan, omdat die de moslims als 'stemvee' zouden hebben behandeld. Nu ben ik zelf ook niet de grootste fan van de sp.a, maar ik ben ook niet naïef: vandaag moeten wij ons vooral positioneren tegenover Bart De Wever en zijn N-VA."

Op Twitter wordt AlDe'emeh inderdaad stevig in de armen gesloten door militanten en mandatarissen van de N-VA. "Maar ik ben geen lid van die partij en ik heb er ook niet voor gestemd", zegt hij. "Ik heb Bart De Wever nog nooit gezien, laat staan dat ik met hem gesproken zou hebben."

Abou Jahjah wordt door de N-VA-troepen op Twitter daarentegen haast onafgebroken onder vuur genomen: omdat hij een column heeft in De Standaard vinden sommige N-VA'ers dat iedereen die krant zou moeten boycotten. Dat heeft niet alleen te maken met het radicale discours van Abou Jahjah over racisme en discriminatie, maar ook met zijn standpunten over Israël. Het is trouwens daar dat de kern van zijn meningsverschil met AlDe'emeh ligt: in het Midden-Oosten, de plek waar ze allebei geboren zijn.

De visie op Israël

Aanvankelijk waren ze vrienden op Facebook. Toen Abou Jahjah in 2013 terugkwam naar België, na met zijn gezin een paar jaar in zijn geboorteland Libanon te hebben gewoond, leek het alsof ze elkaar zouden kunnen vinden. Tot een Facebook-bericht van AlDe'emeh de verontwaardiging van Abou Jahjah opwekte. Het ging over Israël en verscheen op de dag dat het einde van de Arabisch-Israëlische oorlog uit 1948 werd herdacht. AlDe'emeh schreef dat de Palestijnen de Israëli's de hand moeten reiken, en dat vond Abou Jahjah ongepast, zeker op die dag.

Abou Jahjah, die op zijn achttiende politiek asiel vroeg in België, groeide op in Libanon en verwijst graag naar de Israëlische kogels die hem soms rond de oren vlogen. Hij vindt de Israëli's nog altijd bezetters. "Ik pleit voor dekolonisering", zegt hij. "In Israël moet gebeuren wat in Zuid-Afrika is gebeurd. Het moet één multi-etnische staat worden."

AlDe'emeh werd geboren in een Palestijns vluchtelingenkamp in Jordanië. Hij was nog een peuter toen zijn ouders naar België kwamen, en groeide op in Molenbeek, Asse en Baardegem. Hij is niet tegen een tweestatenoplossing. "Joodse kinderen moeten niet worden gestraft voor de keuzes die hun ouders hebben gemaakt", zei hij daarover ooit in Knack. "We moeten samen leren leven. Als er twee staten komen, komt er handel, en zullen mensen op den duur bij elkaar komen."

AlDe'emeh wilde als tiener zelf gaan strijden voor de bevrijding van Palestina. "Maar tijdens mijn universitaire studies nam ik afstand van mijn haat voor de Israëli's", zegt hij. "In De Jihadkaravaan beschrijf ik samen met journalist Pieter Stockmans hoe ik mijn reis naar de wortels van mijn haat afsloot met het planten van een olijfboom in het dorp bij Haïfa waar mijn ouders leefden voor het etnisch gezuiverd werd en ze door zionistische milities verjaagd werden."

Tegenover die verzoenende taal van AlDe'emeh staat de wat fellere houding van Abou Jahjah. In extreemrechtse kringen wordt hij al vijf jaar achtervolgd door een slogan die hij ooit op Facebook zou hebben gepost over Israël: "La valise ou le cercueil" - wat zoveel betekent als: pak uw koffers of de doodskist. Dat citaat wordt dezer dagen ook in Nederland gebruikt, door auteurs die niet willen dat Abou Jahjah een boek uitgeeft bij De Bezige Bij (zie onder). "Maar dat heb ik nooit geschreven", zegt Abou Jahjah. "Dat citaat staat op een screenshot die al jaren circuleert. Ze hebben dat zinnetje er gewoon bij gephotoshopt. Oorspronkelijk heeft die slogan trouwens niets met Israël te maken, maar werd hij gebruikt door het Algerijnse verzet tijdens de dekolonisatie."

Deradicalisering

Wat op Twitter en Facebook soms een scheldpartij lijkt, verbergt dus een boeiend meningsverschil. Over Israël, maar ook over de manier waarop de emancipatie van minderheden zich moet voltrekken. Door een verhaal van burgerschap te promoten en het beleid zonder enig compromis onder druk te zetten, of door het beleid een handje te willen helpen en de etnisch-culturele minderheden op te roepen om zelf het heft in eigen handen te nemen. In de discussie tussen Abou Jahjah en AlDe'emeh weerspiegelt zich een fundamenteel politiek debat van deze tijd.

De twee opiniemakers hebben, tot slot, veel gemeen. Ze hebben elk op hun manier een grote impact op jongeren die dreigen te radicaliseren. AlDe'emeh doet vrijwilligerswerk in Brusselse scholen, waar hij in klasgesprekken de leerlingen uit de klauwen van het extremisme probeert te houden. En ook Abou Jahjah is genadeloos voor wat hij het "islamofascisme" noemt. De Limburgse ACV-verantwoordelijke

Fouad Gandoul vertelde ooit in Knack hoe Abou Jahjah als toenmalig voorman van de Arabisch-Europese Liga na de aanslagen van 11 september 2001 de radicalisering van jongeren aan de VUB heeft afgewend: "Jongeren keken naar hem op. Als politici en media in die tijd Abou Jahjah en de AEL niet hadden gecriminaliseerd en belachelijk gemaakt, dan was Sharia4Belgium nooit ontstaan."

De Morgen
JOËL DE CEULAER

Reageer